Chủ Nhật 19/11/2017 
Người thầy thứ nhất

Văn hoá - Văn nghệ >> Tản văn

Người thầy thứ nhất
Cập nhật lúc 09:47 15/11/2017

Trong cuộc đời mỗi người luôn tiếp nối sự học, thì không phải người nào truyền đạt kiến thức cũng đều được tôn xưng là thầy

Tôi có một người thầy đầu tiên, người thầy thứ nhất, mà, đã tròn sáu mươi năm trôi qua, hình ảnh, đức hạnh vẫn luôn tỏa sáng trong ký ức.

                   Muốn lên cấp một cấp hai

                   Trước tiên phải có phôi thai vỡ lòng

Lớp học đặt trong đình làng, mặt quay về phía Tây nhìn ra cánh đồng rộng mênh mông. Chừng hai ba chục trò đủ mọi lứa từ năm, sáu đến mười, mười một tuổi. Đấy là vào cuối thập niên năm mươi của thế kỷ trước. Cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi, lại vừa qua một cuộc cải cách ruộng đất nhiều biến động và hệ lụy. Hầu như tất cả trẻ con trong làng chưa từng được đến trường đều dược huy động bất kể tuổi tác. Người thầy giáo chừng gần năm mươi tuổi, gầy, chậm và hiền có đôi mắt buồn gần như nhẫn nhục. Mấy mươi năm sau, tôi mới biết thầy thuộc dòng tộc Thượng thư Võ Trọng Bình, viên quan nổi tiếng hay chữ và thanh liêm. Bàn ghế hoàn toàn tùy nghi, chủ yếu lót tấm bìa hay cục gạch xuống đất, kê vở lên những băng ghế. Nhiều đứa con nhà nghèo ăn mặc rách rưới, tóc tai xơ xác, ngồi trước ngồi sau lổn nhổn.

Ký ức tôi lưu lại góc bảng bên trái có một hàng chữ viết cách quãng, phía dưới có hai chữ khác cố định nhưng những con số thì thay đổi từng ngày. Sau này mới biết hàng chữ trên là thứ... ngày... tháng... năm. Hai chữ dưới là sĩ số mỗi buổi học. Kỳ lạ chưa! Một lớp vỡ lòng tư thục “thủ công” như không thể đơn giản hơn mà thầy giáo vẫn nghiêm túc đến vậy. Mỗi trò chỉ có một quyển vở, bút chì hay bút chấm mực Cửu Long, học và viết chữ a, b (bờ), c (cờ)... đứa học số đếm. Có trò đang học bỗng đứng dậy chạy ra sân vạch quần... khiến thầy phải đi ra kêu: ấy, ấy đi ra xa một chút! Lớp không có cổng rào nên trẻ con trong xóm cũng có thể tự do vào cùng ngồi nghe rồi tự do về. Để cho các trò dễ nhớ mặt chữ, thầy đặt nhiều câu ca dao. Ví như:

                          O tròn như quả trứng gà

                          Ô thời đội mũ ơ già có râu.

Chưa hết, thầy chúng tôi còn sáng tác được cả ca khúc, cũng để cho các trò nhớ chữ, Gì mà “... Hai anh i t (tờ), đứng song song. Này anh i ngắn, ơ thêm râu vào, ô mũ trên đầu, t (tờ) có ngang”. Rồi thì cũng đến ngày viết thạo được chữ, cộng được số, tập chép...

Tháng tư, lúa bắt đầu chín, nông phu chuẩn bị liềm hái ra đồng, bắt đầu bận rộn. Sĩ số của lớp giảm dần vì nhiều trò nghỉ học để chăn trâu và mót lúa. Thầy cũng khẩn trương kiểm tra cuối năm bằng các bài tập chép và toán cộng đến 10. Lần đầu tiên tôi đến nhà thầy ở khác xóm để lấy kết quả kiểm tra. Một vườn chuối xơ xác, một căn nhà cổ tối tăm và rất buồn. Vợ thầy, một người đàn bà gầy như không thể gầy hơn được nữa. Và những đứa con của thầy cũng ốm đói ngơ ngác và giống thầy: Đôi mắt buồn gần như nhẫn nhục. Ấn tượng nhất trong căn nhà là chiếc bàn gỗ có nhiều hoa văn, minh chứng một gia thất của người từng có học vấn. Mấy mươi năm trôi qua mà tôi vẫn chỉ biết lõm bõm chế độ thu nhập cho giáo viên vỡ lòng hồi ấy. Một thứ thu nhập đáng thương đến mức không muốn nhắc lại.

Ấy nhưng, lòng kính trọng và bảo vệ thầy ở lớp trò chúng tôi thì không gì sánh được. Hồi ấy, cả thôn có hai lớp võ lòng. Lớp tôi thì như đã kể. Một lớp nữa của một thầy là thương binh chống Pháp bị thương thọt chân, đi chấm phẩy. Thầy tôi cũng từng bị thương có vết sẹo ở thái dương, tiếng địa phương kêu là “trẹo màng tang”. Thầy kia đi chấm phẩy gọi là đi “cà lai”. Thử hình dung, trò hai lớp gây gổ với nhau, nếu chỉ réo tên cha mẹ thì còn chưa căng lắm, nhưng đến độ trò lớp này kêu tên thầy bên kia, nào là: “Trẹo màng tang, đi mô làng đập nấy!”, trò bên ấy đáp lại : “Thầy mi là đồ cà lai”, là sắp có xô xát đánh nhau to đến nơi. Mới hay, cái đạo lý một thời: “Quân - Sư - Phụ” ( Vua - Thầy - Cha) vẫn còn lưu lại ít nhiều.

*

Rồi, sau khi đã “phôi thai vỡ lòng”, chúng tôi lên cấp một, cấp hai. Hết cấp hai, nhiều trò đã có thể đi học chuyên nghiệp ra làm cán bộ có lương. Chiến tranh phía Nam kêu gọi nhiều trò nhập ngũ. Những trò có điều kiện và lực học lên cấp ba, vào đại học, có người thành ông nọ bà kia. Riêng thầy vẫn thế, ngày ngày gõ đầu trẻ, mỗi tháng hưởng vài mươi cân thóc của hợp tác xã trang trải cho người vợ gầy yếu và lũ con... thất học. Có điều không bất ngờ là dư luận làng xóm đúc kết rằng, hầu hết học trò của thầy đều trở thành người tử tế. Có người thành đạt lên chức này nọ cũng không cậy thế mà hỗn hào trịch thượng.

Xa mấy mươi năm, một ngày trên đường làng, tôi gặp thầy, vẫn dáng đi chầm chậm, đôi mắt buồn nhẫn nhịn và đã mờ đi nhiều. Tôi vòng tay: Thưa thầy! Thầy đứng lại nhìn hơi lâu mới nhận ra trò. Bao nhiêu đứa trẻ qua tay thầy “Vỡ lòng” để lên cấp một cấp hai, đi bốn phương tám hướng học chữ, học nghề, học làm người mà quên kính hiếu với người thầy đầu tiên - người thầy thứ nhất, đã nhen lên ngọn lửa nhỏ ban đầu trong trái tim con trẻ chúng tôi. Bây giờ, ân hận thì muộn quá rồi. Thầy đã xa cõi tạm cơ chừng trên dưới ba chục năm. Nhưng, chỉ cần nhắc danh tính thầy là hàng trăm người làng Lộc An quê tôi bên tả ngạn Kiến Giang sẽ lập tức lộ vẻ tôn kính: Thầy là Võ Trọng Cương.


CTV Nguyễn Thế Tường



VIDEO CLIP

Previous
  • Đường bay mới Đồng Hới - Chiang Mai

  • Trên biển quê hương

  • Vị tướng của nhân dân

  • Vũng Chùa - Đảo Yến

  • Quảng Bình quê ta ơi

  • Phong Nha huyền ảo

  • Quảng Bình trong câu hát

  • Đồng Hới

  • Đền công chúa Liễu Hạnh

  • Động Tiên Sơn

  • Động Thiên Đường

  • Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh

  • Hang Sơn Đoòng

  • Nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp

  • Hang Én

  • Quảng Bình điểm đến hấp dẫn nhất Châu Á

  • Phim bom tấn Kong: Skull Island và cơ hội cho du lịch Quảng Bình

Next

GIỚI THIỆU PHIM

Previous
  • Ngoại tình

  • Ngọn cỏ gió đùa

  • Tiên cá song sinh

  • Áo cưới thiên đường

  • Khát vọng đen tối

Next


Ngoại tệ
MuaCKBán
AUD 16976.52 17078.9917231.34
CAD 17539.83 17699.1217928.58
CHF 22596.47 22755.7623050.77
DKK 0 3544.363655.52
EUR 26576.28 26656.2526894.03
GBP 29729.53 29939.130206.17
HKD 2865.83 2886.032929.3
INR 0 348.8362.49
JPY 198.86 200.87202.66
KRW 19.08 20.0821.34
KWD 0 75015.5377960.4
MYR 0 5426.795497.15
NOK 0 2725.492810.97
RUB 0 379.68423.08
SAR 0 6040.936278.08
SEK 0 2671.352738.66
SGD 16544.18 16660.8116843.09
THB 677.26 677.26705.53
USD 22675 2267522745
Giá vàng
LoạiMuaBán
Vàng SJC 36.430 36.650
qc