Thứ Ba 12/11/2019 
 Đồng Hới ơi, năm tháng...

Văn hoá - Văn nghệ >> Tản văn

Đồng Hới ơi, năm tháng...
Cập nhật lúc 09:02 01/07/2019

Tôi không thể nhớ rõ, cái danh xưng Đồng Hới đến với ý thức của tôi vào thời điểm nào. Có lẽ đầu thập niên sáu mươi của thế kỷ trước. Là thời làm ăn hợp tác, xã viên gặt lúa tập thể. Trẻ con chúng tôi đi mót sau chân những thợ gặt. Họ vừa làm vừa nói chuyện. Đồng Hới vào “tuổi hai mươi”, là đô thị “đáng mặt” lúc ấy của cả nước. Những thợ gặt đã có dịp xuôi đò xuống chợ Đồng Hới hay có chồng tại ngũ ở Sư đoàn 325 đã từng về thị xã, kể chuyện hào hứng lắm. Tôi lẫm đẫm lội nước sau lưng họ mà lòng thầm nghĩ: Đến bao giờ được một lần đến... Đồng Hới...

Ước mơ chưa thành, đầu năm 1965, không lực Mỹ từ hạm đội bảy, bằng hai cuộc đột kích với chừng 150 lượt chiếc máy bay bắn phá ném bom, đã xóa sạch đô thị Đồng Hới. Hai năm sau nữa, vẫn còn tuổi thiếu niên tôi đã khăn gói quả mướp đi bộ ra Bắc theo đường giao liên để không mục sở thị “thi hài” Đồng Hới “hy sinh” như thế nào! Rồi, một đêm nào đó trên sóng phát thanh vang lên dòng thơ của Xuân Hoàng:

         “Em đi phố nhỏ động cành dừa

         Cửa biển về khuya gió đêm trở lạnh

           Phố nhỏ tan rồi sau bao trận đánh...

Vâng, trong ký ức tôi, cái đô thị trong mơ đã chết là một “phố nhỏ” xinh xắn và... đáng yêu!

Đầu năm 1973, Hiệp định Paris có hiệu lực. Chúng tôi, những thương binh vừa ra khỏi cuộc chiến, rồng rắn đi bộ cắt qua Đồng Hới tìm về các quân y viện. Tôi đã thấy một đô thị “tuẫn tiết” hoang tàn nhưng cũng là một Đồng Hới đang mạnh mẽ chiến đấu: Hàng nghìn tấn quân cụ, nhu yếu phẩm được tập kết, hàng nghìn người vẫn lao động ngày đêm tiếp sức cho miền Nam.

Rồi nữa, sau hồi kèn chiến thắng thống nhất Bắc Nam, Bình Trị Thiên một dải nhập lại... Huế, cổ kính, sang trọng, là thủ phủ lý tưởng. Không ai nhắc đến Đồng Hới nữa. Những “Người thành phố” trong 25 năm, từ 1939 đến 1964, sơ tán lên Đồng Sơn yên phận nhà vườn, sống vui thôn dã. “Phố nhỏ đổ nhưng lòng ta ở đó!” nhưng cỏ vẫn mọc lên giữa gạch vụn.

Mười ba năm sau! Những ngày cuối tháng 6 năm 1989, cùng với những cành phượng vỹ nở đỏ ối trên đồi Bệnh viện Việt Nam - Cu Ba Đồng Hới sôi lên như một tổ kiến khổng lồ với những chuyến xe chở non ba vạn người hồi hương đổ xuống. Rồi, sáng tinh mơ ngày 1/7, 5 giờ 15 phút, mặt trời vừa ló dạng bên kia biển Bảo Ninh, không gian vang lên nhạc hiệu theo tiết tấu ca khúc “Quảng Bình quê ta ơi!” và lời xướng đĩnh đạc: “Đây là Đài Phát thanh Quảng Bình, truyền đi từ Đồng Hới!”, chính thức tuyên bố Đồng Hới trở lại là thủ phủ Quảng Bình.

Tính từ năm 1939, toàn quyền Đông Dương lấy bảy làng ven sông Nhật Lệ lập nên thị xã, Đồng Hới đi trọn quãng đường năm mươi năm để... làm lại từ đầu. Và rồi “quy hoạch tổng thể xây dựng thị xã Đồng Hới được Bộ Xây dựng thỏa thuận tháng 11/1989”, thị xã lập tức thành một đại công trường. Khát vọng về “một đô thị cấp trung tâm tỉnh” tạo sức mạnh cho mỗi người một đơn vị vượt qua những khó khăn thiếu thốn ban đầu. Sau thời kỳ điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng thị xã Đồng Hới 1999-2020, Đồng Hới được khẳng định là “Trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học của tỉnh và là một trong những trung tâm khu vực Bắc Trung bộ’.

Ngày 28/10/2003, thị xã Đồng Hới được Bộ Xây dựng công nhận đô thị loại III, tạo điều kiện cho thị xã phát triển với quy mô lớn trên tất cả các lĩnh vực, xứng đáng với vai trò, vị trí của đô thị trung tâm tỉnh lỵ, một trong những trung tâm vùng, trung tâm trung chuyển dịch vụ quốc tế, khu vực và cả nước.

Chưa đầy một năm sau, ngày 16/8/2004, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định thành lập thành phố Đồng Hới. Vậy là, từ sắc lệnh của toàn quyền Đông Dương năm 1939 gồm bảy làng lập nên đô thị đến Nghị định của Chính phủ Việt Nam thành lập thành phố với 16 đơn vị hành chính phường xã. Với bao thăng trầm, còn mất, đau thương, Đồng Hới đi hết con đường chẵn 65 năm.

*

Xin thứ lỗi, hoặc ghi nhận cho tôi, trước đó tròn mười lăm năm, trong chương trình phát thanh đầu tiên vào sáng ngày 1/7/1989 và số báo Quảng Bình tái lập đầu tiên, trong bài tùy bút “Đồng Hới - Dự cảm mười năm sau” cùng với tâm trạng rạo rực của hào khí ngày trở về, tôi có mơ mộng về một thành phố tương lai bên bờ biển như một “Nha Trang 2”. Lúc đó, nhìn Đồng Hới hoang tàn, tôi, chúng ta, chỉ dám lấy một Nha Trang làm mục tiêu để vươn tới.

Sau 10 năm, 15 năm, ta có một thành phố với đúng nghĩa “đô thành” về mặt kiến thiết và “phố thị”  về kinh tế thương mại, dân sinh. 15 năm nữa, bây giờ, chúng ta đã tăng tốc độ đuổi kịp và không cần là bản sao của bất kỳ ai. Đồng Hới đã đứng vững trên bản đồ các đô thị lớn và ấn tượng của cả nước, là tốp hiếm hoi những địa chỉ du lịch ven biển giàu có và thanh lịch: Hòn Gai, Hạ Long, Đồ Sơn, Sầm Sơn, Cửa Lò, Đồng Hới, Nha Trang ,Vũng Tàu...

Từ mùa thu ẩm ướt giữa thập niên sáu mươi, giữa đổ nát hoang tàn, nhà thơ đã dự cảm lạc quan:

                   “Ta biết hôm nay Đồng Hới hủy mình

                      Để có một ngày mai Đồng Hới đẹp”.

Từ khi có danh xưng Đồng Hới với thiên chức đô thị tỉnh lỵ (1939), thị xã đã không chỉ một lần hủy mình vì một mục đích cao cả. Tháng 3/1947, tiểu đoàn Lê Trực dàn quân cự giặc ven biển Hải Thành. Tiểu đoàn trường Lê Thành Đồng vung súng ngắn dẫn đơn vị xung phong và ngã xuống. Tiểu đoàn rút lui, thị xã rơi vào tay giặc. 7 năm sau, đối phương trước giờ rút khỏi Đồng Hới đã hèn hạ phóng hỏa. Đồng Hới ngùn ngụt lửa khói. Nhưng, phố xá đã hân hoan đón đoàn quân về tiếp quản. 10 năm, sơ cứu vết thương chiến tranh chống Pháp, bước đầu trở lại nhịp sống đô thị thanh bình thì, một lần nữa sông Nhật Lệ nổi sóng, thị xã vươn ngực đỡ đạn, thành... bình địa, để sau đó suốt một quãng thời gian dài bị lãng quên.

Ta lại về xây đồng Hới quê ta / Sẽ trồng lại hoa hồng bên lối nhỏ” là tiên liệu lạc quan của nhà thơ ngay khi còn đứng giữa đống đổ nát. Mùa đông năm 1989, tôi cùng các bạn đồng liêu lần đầu tiên dựng lên “căn lều” 9 mét vuông giữa thảm cỏ nơi ngày nay là phường Đồng Mỹ. Nhà thơ Thái Hải cùng các hội viên văn nghệ, các phóng viên báo chí Quảng Bình đến ngồi chật, nâng cốc hỷ hả cho mảnh đất cắm dùi.

Sau nữa, cứ vài năm, tôi lại nâng cấp một lần, để bây giờ... tôi ngồi viết những dòng này trên tầng hai căn nhà hiện đại có gắn máy lạnh. 30 năm, sau ngày “lại về xây”, Đồng Hới bây giờ không phải chỉ đẹp và giàu có, từ văn minh đi bộ và xe đạp đã bước qua “phương tiện honda” tiến thẳng lên văn minh xe hơi. Ngày tách tỉnh, tôi gặp một người mẹ trẻ ôm đứa trẻ sơ sinh ngồi trên ca bin xe tải cùng với thúng mủng nồi niêu trở về “mái nhà xưa”.

Tôi quen chị từ đó nhưng ít khi có dịp quan tâm. Gần đây, biết chị đã nghỉ hưu, rồi bỗng một ngày gặp chị bước xuống từ một chiếc xe hơi sang trọng, tay ôm một... đứa trẻ sơ sinh. Chị khoe đứa cháu nội chưa tròn tuổi. Bố nó là Tổng Giám đốc một tổng công ty đang có chuyến công du gặp đối tác nước ngoài. Thật khó mà chắp nối được hai hình ảnh của vị Tổng Giám đốc tuổi tam thập xuất hiện trên Facebook trong “nhà của chị” với hình ảnh tôi lưu giữ được trong ký ức về thằng bé sơ sinh nằm gọn trong lòng chị cách nay 30 năm cùng với nồi niêu soong chảo hồi hương.

 “Thơ phố nhỏ cũng chính lòng ta đó / Đồng Hới ơi, năm tháng đậm thêm màu”. Cảm ơn nhà thơ đã nói hộ tấm lòng bao người. Nhà thơ đã đi xa nhưng ước mơ và tiên liệu của ông đã thành hiện thực:

             “Ta biết hôm nay Đồng Hới hủy mình

             Để có một ngày mai Đồng Hới đẹp

             Thành phố ta xây bên bờ biển biếc

                 Biển miền Trung xanh ngắt một màu xanh”.


CTV Nguyễn Thế Tường



VIDEO CLIP

Previous
  • Cầu Ka Tang

  • Danh hương Lệ Sơn

  • Động Thiên Đường

Next

GIỚI THIỆU PHIM

Previous
  • Con gái của mẹ kế

  • Hoa bay

  • Mình yêu nhau đi

Next


Ngoại tệ
Tỷ giá ngoại tệ ngày : 11/12/2019 11:28:32 PM
MuaCKBán
AUD 15668.09 15762.6716030.72
CAD 17226.22 17382.6617678.26
CHF 23003.64 23165.823559.74
DKK 0 3374.443480.21
EUR 25381.23 25457.626222.18
GBP 29497.42 29705.3629969.78
HKD 2921.15 2941.742985.78
INR 0 323.42336.11
JPY 205.44 207.52213.54
KRW 18.48 19.4521
KWD 0 76205.8479195.96
MYR 0 5568.045640.12
NOK 0 2502.632581.08
RUB 0 362.42403.84
SAR 0 6171.496413.65
SEK 0 2364.152423.67
SGD 16850.35 16969.1317154.46
THB 750.09 750.09781.38
USD 23140 2314023260
Giá vàng
Tỷ giá Vàng SJC: 04:38:09 PM 12/11/2019
LoạiMuaBán
Vàng SJC 1L - 10L 41.070 41.340
Vàng nhẫn SJC 99,99 1 chỉ, 2 chỉ, 5 chỉ 41.050 41.500
Vàng nhẫn SJC 99,99 0,5 chỉ 41.050 41.600
Vàng nữ trang 99,99% 40.540 41.340
Vàng nữ trang 99% 39.931 40.931
Vàng nữ trang 75% 29.758 31.158
Vàng nữ trang 58,3% 22.854 24.254
Vàng nữ trang 41,7% 15.991 17.391
qc