Đài phát thanh truyền hình Quảng Bình
Thứ 7 18/05/2024

Văn hoá - Văn nghệ >> Hoạt động Văn hóa - Văn nghệ

Kỹ thuật in, thêu thổ cẩm truyền thống độc đáo của người Dao Tiền
Cập nhật lúc 09:21 21/09/2023

Trang phục của các cộng đồng người Dao Tiền ở các địa phương khác nhau sẽ có một số điểm khác biệt nhưng đều có chung những đặc trưng cơ bản về kỹ thuật nhuộm chàm, in sáp ong và thêu vải mặt trái.

Ky thuat in, theu tho cam truyen thong doc dao cua nguoi Dao Tien hinh anh 1
Phụ nữ Dao Tiền trong trang phục truyền thống. (Ảnh: Nam Sương/TTXVN)

Đồng bào người Dao là dân tộc có số dân đông thứ 9 trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Người Dao cư trú rải rác ở vùng rẻo cao các tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Tuyên Quang.

Người Dao cũng sinh sống ở một số tỉnh trung du gồm Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình, Hà Nội và cả miền biển Quảng Ninh (người Dao Thanh Y).

Dân tộc Dao có tới 9 ngành Dao gồm Dao Đỏ, Dao Tiền, Dao Coóc Mùn, Dao Quần Chẹt, Dao Ô Gang (có nơi gọi là Lồ Gang), Dao Coóc Ngáng, Dao Quần Trắng, Dao Thanh Y, Dao Áo Dài.

Một trong những điểm khác biệt để nhận biết các ngành Dao chính là ở bộ trang phục. Trong số đó, trang phục truyền thống của người Dao Tiền rất độc đáo về kỹ thuật nhuộm, in hoa văn và thêu với những hoa tiết tinh xảo, đặc biệt không thể thiếu phụ kiện trang trí là những đồng tiền bạc.

Theo quan niệm của người Dao Tiền, bạc tượng trưng cho ánh sáng, đeo bạc không chỉ làm đẹp mà còn thể hiện nét văn hóa trong đời sống tâm linh.

Truyền thuyết của người Dao kể rằng xưa kia, khi người Dao cư trú trên núi cao rất dễ bị ốm đau. Để tránh gió và trừ tà yêu, bà con đã cài những đồng tiền bạc vào áo và thấy sức khỏe tốt hơn, tinh thần nhẹ nhõm. Kể từ đó, những đồng tiền bạc trở thành phụ kiện không thể thiếu trên trang phục và định hình tên gọi của cộng đồng người Dao Tiền.

Ky thuat in, theu tho cam truyen thong doc dao cua nguoi Dao Tien hinh anh 2
Bộ trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Tiền ở Tuyên Quang. (Ảnh: Nam Sương/TTXVN)

Trang phục thổ cẩm của các cộng đồng người Dao Tiền ở các địa phương khác nhau cũng có một số điểm khác biệt nhưng đều có chung những đặc trưng cơ bản về kỹ thuật nhuộm chàm, in sáp ong và thêu vải mặt trái.

Trang phục của người Dao Tiền được làm thủ công rất tỉ mẩn và cầu kỳ, màu chàm đen và màu trắng là hai tông màu chủ đạo, trang trí các họa tiết được thêu tay bằng các loại chỉ màu và điểm nhấn là những đồng tiền bạc được cán mỏng cài trên cổ áo.

Cho tới ngày nay, phụ nữ Dao Tiền vẫn giữ thói quen tự may quần áo cho mình và người thân trong gia đình. Con gái Dao Tiền ngay từ khi từ 8-10 tuổi đã được bà, mẹ chỉ dạy cách tự làm trang phục thổ cẩm của dân tộc mình, từ công đoạn đầu tiên là trồng bông, se sợi, dệt vải, nhuộm chàm đến cắt may, thêu thùa...

Sau khi se sợi bông và dệt thành vải, phụ nữ Dao Tiền phải mất ít nhất 3 tháng để hoàn thiện một chiếc váy hoặc áo, thậm chí có khi cả mất nguyên một năm nếu trang trí cầu kỳ.

Thổ cẩm trước khi may thành trang phục phải trải qua 5 công đoạn gồm mài bóng vải, tạo hình hoa văn bằng sáp ong, nhuộm chàm, đánh tan sáp ong và phơi khô.

Đầu tiên, phụ nữ Dao Tiền sẽ cắt miếng vải thổ cẩm thô màu trắng thành 5 mảnh với khổ vải 40x45cm. Sau đó, đặt miếng vải trên bàn đá, dùng nanh lợn rừng mài nhiều lần cho miếng vải thật nhẵn và bóng mịn, mục đích là để khi chấm sáp ong thì sáp ong bám dính tốt, không bị thấm ra mặt sau tấm vải.

Ky thuat in, theu tho cam truyen thong doc dao cua nguoi Dao Tien hinh anh 3
Vẽ họa tiết đặc trưng trên trang phục của người Dao Tiền bằng sáp ong. (Ảnh: Nam Sương/TTXVN)

Sau khi vải đã được mài bóng sẽ đến công đoạn quan trọng nhất là tạo hình hoa văn bằng cách dùng các dụng cụ đặc biệt để chấm sáp ong đun chảy và in lên mặt vải. Công đoạn này rất kỳ công và mất thời gian, đòi hỏi người phụ nữ phải thật khéo léo, kiên nhẫn.

Sáp ong khoái là nguyên liệu chính để vẽ hoa văn truyền thống. Sáp được đun nóng chảy trên một chiếc đĩa nhôm đặt trên một chiếc kiềng nhỏ, phía dưới là than đốt từ vỏ cây lâu năm.

Vải đã mài bóng được trải trên một mặt phẳng để người vẽ dễ dàng chấm sáp ong tạo hoa văn trên đó.

Dụng cụ để chấm sáp ong sẽ tạo thành các hình cơ bản như đường thẳng, hình chữ V, hình tròn. Phụ nữ Dao Tiền sẽ sáng tạo để in thành các hoa văn đẹp mắt hình sóng nước, hình zíchzắc, hình núi đồi cách điệu… mang tính thẩm mỹ cao.

Cả 5 miếng vải sẽ được vẽ hoa văn bằng sáp ong giống hệt nhau sau đó mang đi nhuộm chàm – một công đoạn cũng mất khá nhiều thời gian và đòi hỏi sự kiên nhẫn.

Trước đó, cây chàm đã được cắt về ngâm nước, bỏ bã, đánh vôi và lắng trong để thu cốt chàm. Cốt chàm sau đó hòa với nước lọc tro để tạo thành chàm nhuộm vải.

Ky thuat in, theu tho cam truyen thong doc dao cua nguoi Dao Tien hinh anh 4
Phơi vải thổ cẩm sau khi được ngâm trong màu chàm. (Ảnh: Trọng Đạt/TTXVN)

Vải được ngâm trong nước chàm khoảng 20 phút rồi vớt ra vắt khô đem phơi nắng. Vải khô lại cho vào ngâm tiếp trong nước chàm. Cứ thế lặp đi lặp lại nhiều lần cho đến khi có được màu chàm ưng ý.

Một tấm thổ cẩm có màu đẹp, bền thường phải mất từ 20-30 ngày mới nhuộm xong, sau đó mới đem tấm vải luộc qua nước sôi để bong hết sáp ong tạo hình. Phần chấm sáp ong không bị nhuộm chàm nên vẫn giữ được màu trắng nguyên bản.

Công đoạn này đòi hỏi người làm phải có kinh nghiệm trong chuẩn bị nước ngâm chàm, nhuộm vải để sau khi sáp ong bong ra, phần vải đã nhuộm chàm không bị phai màu, còn hoa văn chấm bằng sáp ong có màu trắng đều, đẹp, không bị loang màu chàm.

Ky thuat in, theu tho cam truyen thong doc dao cua nguoi Dao Tien hinh anh 5
Nghề thêu dệt thổ cẩm được người Dao Tiền giữ gìn từ thế hệ này sang thế hệ khác.
(Ảnh: Chu Hiệu/TTXVN)

Lúc này, người phụ nữ Dao Tiền sẽ lại tiếp tục trang trí trang phục bằng các họa tiết thêu tay tỉ mẩn. Đây là công đoạn khó nhất bởi người thêu sẽ phải dựa trên trí nhớ. Hoa văn được thêu luồn chỉ theo mắt sợi vải, thêu ở mặt trái để hoa văn nổi trên mặt phải của tấm vải.

Ngoài thêu các đường viền chỉ màu ở gấu áo, cổ tay áo, người Dao Tiền còn thêu các hoa văn hình trám, hình con chó, hình nhện , cây thông, hoa… 

Đi kèm với trang phục của phụ nữ Dao Tiền còn có khăn đội đầu, xà cạp, cùng nhiều đồ trang sức bằng bạc như vòng cổ, vòng tay, khuyên tai, xà tích, nhẫn.

Chỉ riêng dây xà tích bạc cũng trang trí nhiều vật dụng được làm bằng bạc rất tinh xảo như hộp đựng vôi để ăn trầu, hình con cá lớn, cá nhỏ (tượng trưng cho cuộc sống sung túc), những quả chuông bằng bạc…

So với trang phục truyền thống của nhiều dân tộc khác, trang phục của người Dao Tiền có thể không rực rỡ bằng nhưng chứa đựng một tư duy thẩm mỹ tinh tế.

Mỗi họa tiết trang trí trên trang phục của người Dao Tiền đều ẩn chứa những câu chuyện dài về lịch sử cội nguồn, là những ký ức văn hóa, thể hiện nhân sinh quan của người Dao Tiền trong dòng chảy cuộc sống./.

Theo vietnamplus.vn

https://www.vietnamplus.vn/ky-thuat-in-theu-tho-cam-truyen-thong-doc-dao-cua-nguoi-dao-tien/894496.vnp



qc


VIDEO NỔI BẬT

Xem thêm

Trailer Chương trình nghệ thuật đặc biệt "Quảng Bình: Hành trình khát vọng - phát triển"

GIỚI THIỆU PHIM

Previous
  • Giới thiệu phim

  • Truy hồi công lý

Next

LỊCH TRUYỀN HÌNH  

Chương trình truyền hình 18/05/2024

6h05 Quảng Bình ngày mới
6h20 Khám phá Quảng Bình: Động Châu - Khe Nước Trong
6h25 Nhịp cầu nhân ái
6h30 Phim tài liệu: Huyền thoại một con đường
7h00 Phim truyện: Lãng mạn trong tay em - Tập 12
7h45 Cải cách hành chính
8h00 Âm vang miền cửa biển: Hải Phòng tháng 5
8h15 An ninh Quảng Bình
8h30 Phim tài liệu: Trường Sơn - Một thời con gái - Tập 1
9h00 Kids Dance
9h15 Chương trình truyền hình: Phòng chống đuối nước ở trẻ em
9h45 Phim tài liệu: Hồ Chí Minh - Bài ca tự do
10h30 Dọc miền đất nước: Nét đẹp thổ cẩm của dân tộc Mông
10h40 Bảo hiểm xã hội
11h00 Ký sự: Đất và người phương Nam - Tập 1
11h30 Thời sự
12h00 Phim truyện: Tha thứ cho anh - Tập 36
12h45 Nhịp cầu nhân ái
12h50 Phim tài liệu: Hồ Chí Minh - Tên Người là bài ca chiến thắng
13h30 Cải cách hành chính
13h45 An ninh Quảng Bình
14h00 Chương trình truyền hình: Phòng chống đuối nước ở trẻ em
14h30 Bảo hiểm xã hội
14h45 Dọc miền đất nước: Nét đẹp thổ cẩm của dân tộc Mông
15h00 Phim truyện: Lãng mạn trong tay em - Tập 12
15h45 Thi đua là yêu nước
16h00 Phim tài liệu: Người họ Hồ trên dãy Trường Sơn hùng vĩ
16h35 Kids Dance
17h00 Thời sự
17h10 Khám phá Quảng Bình: Động Châu - Khe Nước Trong
17h20 Trang truyền hình Ba Đồn
17h30 Phim truyện: Tha thứ cho anh - Tập 36
18h15 Phim tài liệu: Huyền thoại một con đường
18h45 Nhịp cầu nhân ái
19h00 Tiếp sóng Thời sự VTV
19h45 Thời sự
20h10 Lễ Công bố Quyết định công nhận Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu
21h40 Nông dân Quảng Bình
22h00 Khám phá Quảng Bình: Động Châu - Khe Nước Trong
22h05 An ninh Quảng Bình
22h20 Sách hay thay đổi cuộc đời

VIDEO CLIP

Previous
  • Trailer Chương trình nghệ thuật đặc biệt "Quảng Bình: Hành trình khát vọng - phát triển"

  • Trailer Sức khỏe là vàng - số 10

  • Trailer Lễ hội đường phố Đồng Hới năm 2024

  • Trailer Truyền hình trực tiếp các trận chung kết cự ly 200m và bế mạc Giải Đua thuyền truyền thống vô địch Quốc gia năm 2024

  • Trailer Lễ khai mạc Giải Đua thuyền truyền thống vô địch Quốc gia năm 2024 và các trận chung kết cự ly 500m

  • Trailer Chương trình nghệ thuật "Về miền sơn cước"

  • Trailer Cuộc thi Tiếng hát Quảng Bình lần thứ nhất năm 2024

  • Trailer Sức khỏe là vàng - số 9

  • Trailer Lễ khai mạc Hội khỏe Phù Đổng tỉnh Quảng Bình lần thứ XVI năm 2024

  • Trailer Sức khỏe là vàng - số 8

  • Trailer Lấy ý kiến bình chọn biểu trưng (logo) tỉnh Quảng Bình - đợt 2

  • Trailer giới thiệu các sự kiện kỷ niệm 93 năm ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

  • Trailer: Hào khí Quảng Bình 420 năm (1604 - 2024)

  • Nhộn nhịp nghề làm hương những ngày cận Tết

  • QUẢNG BÌNH - ẤN TƯỢNG NĂM 2023

  • Trailer Đại nhạc hội âm nhạc EDM và chương trình Countdown

  • Trailer Sức khỏe là vàng - số 5

  • Trailer Sức khỏe là vàng - số 4

  • Đặc sắc văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Bình

  • Bình chọn biểu trưng tỉnh Quảng Bình

  • Trailer Cuộc thi trực tuyến "Tìm hiểu Luật Biên phòng Việt Nam"

  • Đại Giang mạn ký

  • Trailer Giờ Trái đất năm 2024

  • Trailer Chương trình Qua miền Di sản năm 2024

  • Trailer Sức khỏe là vàng: Chẩn đoán hình ảnh - Hỗ trợ chẩn đoán chính xác các bệnh lý

  • Trailer Chương trình Khát vọng cống hiến - Lẽ sống thanh niên

Next


Ngoại tệ
Tỷ giá ngoại tệ ngày : 5/18/2024 5:48:46 PM
MuaCKBán
AUD 16,542.79 16,709.8917,245.90
CAD 18,212.53 18,396.5018,986.61
CHF 27,337.87 27,614.0128,499.80
CNY 3,452.70 3,487.583,599.99
DKK - 3,638.163,777.47
EUR 26,943.10 27,215.2528,420.33
GBP 31,406.75 31,723.9932,741.62
HKD 3,179.47 3,211.583,314.60
INR - 304.36316.53
JPY 158.48 160.08167.74
KRW 16.23 18.0419.68
KWD - 82,668.5485,973.23
MYR - 5,379.965,497.28
NOK - 2,331.492,430.47
RUB - 266.28294.77
SAR - 6,767.267,037.78
SEK - 2,325.992,424.74
SGD 18,433.15 18,619.3419,216.61
THB 621.40 690.45716.88
USD 25,220.00 25,250.0025,450.00
Giá vàng
Tỷ giá Vàng SJC: 08:37:07 AM 18/05/2024
LoạiMuaBán
Vàng SJC 1L - 10L - 1KG 87.700 90.400
Vàng nhẫn SJC 99,99 1 chỉ, 2 chỉ, 5 chỉ 75.600 77.200
Vàng nhẫn SJC 99,99 0,5 chỉ 75.600 77.300
Vàng nữ trang 99,99% 75.400 76.400
Vàng nữ trang 99% 73.644 75.644
Vàng nữ trang 75% 54.956 57.456
Vàng nữ trang 58,3% 42.196 44.696
Vàng nữ trang 41,7% 29.512 32.012
qc qc